الفيض الكاشاني
35
عرفان مثنوى ( فارسى )
ازاينرو فيض و برادرانش از اين موقعيت نيكو بهرهبردارى كردند از محضر علمايى چون ميرداماد ، ميرفندرسكى و ملا صدرا و ملا محمد تقى مجلسى و شيخ بهائى و چند تن ديگر فقه و تفسير و رياضى و حديث و فلسفه و كلام را تكميل و از همهء آنان موفق به اخذ اجازه شدند . اما كام تشنهء فيض با اين جامها سيراب نمىشد و به دنبال تحصيل علوم باطنى مىگشت ، اما كسى را در اصفهان نيافت كه از علم باطن خبرى داشته باشد ، بنابراين به قول خودش ، شهر به شهر و ديار به ديار جوياى استادان ديگر بود كه شنيد سيد ماجد بحرانى ( ف . 1028 ق . ) به شيراز آمده است و مقارن همين ايام نيز ملا صدرا از اصفهان به شيراز مراجعت كرده و به افاده مشغول است ، او فرصت را غنيمت شمرد و راهى شيراز شد و 2 سال از محضر آن استاد مسلّم و ملا صدرا بهره برد و از هر دو تن تحصيل اجازه كرد و از تقليد كسان مستغنى شد . فيض پس از آن تاريخ به اصفهان بازگشت و به محضر شيخ بهاء الدين محمد عاملى رسيد و از ايشان اجازهء روايت حديث گرفت ، آنگاه به سال 1029 ق . راه حجاز پيش گرفت و به شرف اداى حج و زيارت سيد الانام و ائمه معصومين ( ع ) مشرف گرديد . در آن سفر به خدمت شيخ محمد بن حسن عاملى محدّث ( ف . 1030 ق . ) رسيد و از وى اجازهء نقل حديث گرفت و به كاشان مراجعت كرد و به تدريس و تأليف اهتمام ورزيد و تا پايان عمر از آن دست برنداشت . مقارن همين ايام كه ملا صدرا از شيراز به اصفهان و سپس به قم و از آنجا در روستاى « كهك » اقامت گزيد ، فيض به خدمت او كه اهل عرفان و در فنون علم باطن يگانهء دهر و سرآمد عصر بود ، شتافت و رحل اقامت افكند . كهك موقعيتى براى رياضت ملا صدرا در زاويهء تنهايى بود و شاگردانى كه عاشق آن استاد بودند او را رها نكرده و به همراه وى راهى قم و كهك شدند كه در رأس آنان ملا عبد الرزاق لاهيجى و ملا محسن فيض بودند . فيض مدت 8 سال به رياضت و مجاهده مشغول شد تا بصيرتى در فنون علم باطن يافت ، و آخر به شرف مصاهرت ملا صدرا سرافراز آمد . باز چون ملا صدرا از قم به شيراز رفت ، قريب 2 سال ديگر در خدمت با بركات به سر برد ، و از انفاس طيبه استاد خود بسى استفاده كرد . پس از اين دوران ، مشغول تدريس حديث اهل بيت عصمت ( ع ) و تأليف كتب در رسايل مشتمل بر نصايح و فوائد دينيه و ترويج جمعه و جماعات و سياسات